Door Liliana Rengifo
De Nederlandse voedings- en drankmiddelenindustrie, een van de grootste industriële waterverbruikers is voor diverse kernprocessen afhankelijk van grote hoeveelheden water, vaak van drinkwaterkwaliteit vanwege strenge hygiëne-eisen. Water is onmisbaar als ingrediënt, voor reiniging, koeling en transport. De vraag stijgt, het aanbod daalt door klimaatverandering. Zonder maatregelen dreigt in 2030 een structureel watertekort in heel Nederland. Toch ontbreekt het thema op veel strategische agenda’s van bedrijven, ook binnen de water intensieve voedings- en drankmiddelenindustrie. Dat is opmerkelijk, want de risico’s zijn reëel en groeiend.
Van productiepost naar strategisch knelpunt
Fabrieken zijn vaak ontworpen met de aanname dat water overvloedig en goedkoop beschikbaar is. Die realiteit is achterhaald. In Oost- en Zuid-Nederland worden al nieuwe wateraansluitingen geweigerd. Verzilting maakt water in kustgebieden ongeschikt voor gebruik. Droogte leidt tot voorrangsregels waarbij de groeiende populatie huishoudens vóór de ook groeiende industrie komen, ook als het om voedsel- en drankproductie gaat. Toch worden deze risico’s zelden doorgerekend in termen van leveringszekerheid, productieverlies of reputatieschade. Water wordt nog te vaak gezien als randvoorwaarde in plaats van als strategisch kapitaal.
Risicomanagement op de schop
Waterzekerheid verdient een volwaardige plek in het risicoprofiel van productiebedrijven. Eerst als harde voorwaarde voor bedrijfscontinuïteit en daarnaast ook als duurzaamheidsdoel. De technologie en laagdrempelige methodes zijn er: van regenwaterbuffering tot hergebruik van condenswater en industriële kringloopsystemen. Een Zuid-Nederlandse brouwerij levert inmiddels proceswater terug aan boeren en een voedsel- en drankproducent hergebruikt condenswater. De voorbeelden zijn er, maar grootschalige actie blijft uit.
Wat nodig is: bestuurlijke lef
Zolang water buiten het strategisch gesprek blijft, blijven investeringen achter. Vergunningen, lozingsvraagstukken en fysieke beschikbaarheid van water worden zelden integraal meegewogen in besluitvorming over continuïteit en uitbreidingen. Wie de continuïteit van productie en ketens wil garanderen, moet water meewegen in de strategie. Dat vraagt om vroegtijdige gesprekken met overheden, integratie in risicobeoordelingen, samenwerking met omliggende bedrijven en instellingen én durf om beleid structureel aan te passen.
Wie nu handelt, loopt voorop
Volgens mij is hiermee waterschaarste inmiddels het meest urgente bedrijfs- en klimaatrisico voor Nederland. Waterzekerheid is geen onderwerp voor later. Bedrijven die het nu strategisch verankeren, bouwen aan hun veerkracht en maken zich aantrekkelijker voor financiers, beleidsmakers en maatschappelijke partners. Niet alleen vanwege de risico’s, maar juist vanwege de kansen voor innovatie, samenwerking en ketenversterking. Het moment om te handelen is niet morgen, maar vandaag. Want zonder water, geen voeding, geen drank — en geen leven.